एका गुलाबाची जीवनकथा

एका रम्य सकाळी
फुलली नाजूक गुलाबकळी
बाहेर पडली हळूच कोषातून
आनंदे डोलू लागली फुल होऊन


रुपास ना तोड त्याच्या
रंग लोभस नाजूक पाकळ्यांचा
हिरवे छान देठ रुबाबदार
तीक्ष्ण काटे जसे राखणदार


आली पहा हलकेच झुळूक वाऱ्याची
हर्षोल्हासित होई स्वारी गुलाबपुष्पाची
पसरे मोहक सुगंध आसमंतात
फुलपाखरे खेळती त्यासंगे येऊनी रंगात


अशाच सुंदर धुंद क्षणी
कुठुनसा अचानक आला कोणी
पाहूनी सौंदर्य त्या फुलाचे
काट्यांवर मात करुनी तो त्यास वेचे


ऐकून कोलाहल टोपलीतल्या फुलांचा
न उमगे गुलाबाला आता प्रवास कुठचा
गोंधळलेली फुले बिचारी
पोचली सकाळच्या बाजारी


गुलाबास मिळाली पहिली पसंती
त्यास वाटे आता संपली भ्रमंती
इतक्यात तोडून पाने अन छाटून काटे
त्यास बसविले पुष्पगुच्छामधे


कोणत्याश्या एका समारंभी
पोचला गुच्छ बहुरंगी
देता पाहुण्यास तो वंदून
बाजूस ठेवला तो स्वीकारुन


संपता कार्यक्रम गेले सारे निघून
कोपऱ्यात पुष्पगुच्छ राहिला निपचीत पडून
जीवनपट सरला क्षणात गुलाबाच्या चक्षु पटलावर
दिसला अंत त्यास जेव्हा फेकला कचऱ्यावर


रे माणसा किती होशील निष्ठुर
होऊ नकोस निसर्गाप्रती तू क्रुर
वदले तुकोबा वृक्षवल्ली आम्हां सोयरे
शिकवण ती विसरून तु वागशी असा का रे


हवेत कशाला पुष्पगुच्छ अन पुष्पहार
फुकाचे कौतुक क्षणभर होतो नाजूक फुलांवर अत्याचार
प्रेम करू या पानाफुलांवर त्यांना जपून
निसर्गही मग देईल मानवास भरभरून
   

तळीरामांची व्यथा

तळीरामांची व्यथा

महाराज का गेलात आम्हांस सोडून 

धुंद दिवसांचे वचन मोडून 

आमचा जप सतत चाले उ ला ला ले ओ 

ऐकुनी तो धावत याल का हो


सुंदर किती असे ती गगनभरारी
त्या मोहक ललना सदैव विचारी
नभात भासे जणू स्वर्गच तो 

आमचा जप सतत चाले उ ला ला ले ओ


कळली जेव्हा स्वर्गयानाच्या सम्पुष्टीची वार्ता
प्रश्न पडला कोण होईल आता दु:खहर्ता
अतीव वेदनेपरी रिचवले जास्तीचे दोन पेग हो
आमचा जप सतत चाले उ ला ला ले ओ


दरवर्षी चातक होतो दिनदर्शिकेसाठी आम्ही
आमुचे भविष्य अन पंचांग आपल्याच हाती स्वामी
तारखांची ना चिंता आम्हां चित्रेच केवळ न्याहाळतो
आमचा जप सतत चाले उ ला ला ले ओ


क्रिकेटच्या मैदानात असे आपुले रूप रंगीबेरंगी
सामन्यानंतर उत्सव चाले जंगी
निस्तेज भासतील सामने तुमाच्याविना हो
आमचा जप सतत चाले उ ला ला ले ओ


सुसाट गाडयांची शर्यत या देशी ही आपलीच कृपा
रोज वाहनांच्या गर्दीत वेगात जावे हा आमुचा मनसुबा छुपा
तुजविण आता ना वेग ना धुंदी हे सुदिनांच्या प्रभो
आमचा जप सतत चाले उ ला ला ले ओ


न दिसले आम्हांस तुमचे मायाजाल
चटक लावूनी अशी नका करू आमुचे हाल
पाने पुसुनी तोंडाला कसे पलायन केले हो
आमचा जप सतत चाले उ ला ला ले ओ


नकळत हळूच गेलात निघून बँका पाह्ती वाट
हे मद्यनरेशा आतुर आम्ही घेऊनी आरतीचे ताट
बुडवले कसे रुपये करोडो, बारचे बिल चुकवता फेस तोंडाला आला हो 

आमचा जप सतत चाले उ ला ला ले ओ 

ऐकुनी तो धावत याल का हो 

नारी को नमन

आज तुम्हें तहे दिल से शुक्रिया मुझे कहना हैं
कितने अलग रूपों से जीवन जो तुने सवारा हैं
माँ तुने जनम दिया और सिखायी प्रेम कि परिभाषा

इस दुनिया में जीने के लिए जीवन को तराशा 

हँसता खेलता बचपन बीता बहना तेरी वजह से
लड़ना झगड़ना फिर सुलह करना ये सीखा तुमसे
तु अपना सबकुछ छोड़ मेरी जिंदगी में लायी बहार
बीवी बनकर तुने जीवन दिया सवार


बेटी तो लाती खुशियां ढेर सारी 

हसती खिलखिलाती तो दुनिया लगे न्यारी 
तु कभी दादी बनी और चाची कभी
कभी बुवा, मासी तो कभी भाभी 
हर रिश्ता मुझें क़ुछ सिखाता हैं
इसलिये आज सर प्रणाम करने झुकता हैं

कभी बनी तु शिक्षिका कभी प्यारी दोस्त मेरी 

जीवन की नैया पार लगाने क्या खूब सीख थी तेरी 

कभी दो वक्त की रोटी के लिए तु घर घर काम करे 

तु श्रमदेवता हैं ये मन तुझको नमन करे 

कंधे से कंधा मिलाकर चल रही हर क्षेत्र में तु आज 

फिर भी कुछ हैं जो पीडे तुझको छोडकर शरम लाज 

दुख होता है देखके सुनके ऐसी बातें 

मैंने देखा है भगवान को भी रोते 

तु डरना नहीं कभी हारना नहीं 

हिम्मत और हौसले से चलना आगे 

तेरे जैसा कोई नहीं ओ नारी 

आज वंदन करती तुझको दुनिया सारी 

अच्छा दिल, बुरा दिल

मेरा अच्छा दिल और बुरा दिल अक्सर बातें करते हैं
दोनों में एक अजीब-सी होड़ लगी रहती हैं।

हरेक मौके पे  दोनों अपने विचार बयान करते हैं
जब अच्छा दिल जीतता है बुरा हार स्वीकारता हैं
लेकिन हारकर उसका हौसला बढ जाता है।

हर कोई निर्णायक मोड़ पर दोनों लड पडते है
इस अजीब लडाई का मैं इकलौता दर्शक होता हूँ
लडाई के मजे वो लेते संभ्रमित मैं होता हूँ।

कई बार जमाने के डर से या लाज शरम से
जीत होती हैं अच्छे दिल की लेकिन फिर वो
बुरे दिल की झुठी मुस्कान चुभती रहती है।

अच्छा दिल तब खुशी से झूमता, फूल जाता है
बुरे को मै सहलाता हूँ यह कहकर
तु हारा है लेकिन दिल छोटा ना कर।

वो मुझको समझाता है उसका हारना जरुरी है
मेरे बगैर अच्छे दिल का क्या महत्व है
मेरी हार और उसकी जीत यही जीवन का तत्व है।

बुरे दिल की ये अच्छाई स्तिमीत कर देती हैं
अच्छे दिल को जिताने वह अगली लडाई पर चल देता हैं
मैं हैरान हो के सोचता रहता हूँ कि सचमुच अच्छा कौन हैं?

कभी पूछों जिंदगीसे, कैसी हैं तु?

कभी पूछों जिंदगीसे, कैसी हैं तु?
जवाब शायद ही मिले।
वो हसेगी, या रो भी सकती हैं,
ये सोचकर कि चलो किसीने तो उसके हालात पूछें।
कभी पूछों जिंदगीसे, कैसी हैं तु?


कभी लंबी सांसे लो तो उसकी आवाज़ सुनाई देगी।
"मैं ठीक हूँ " ऐसा केहकर झुठी तसल्ली देगी ,
जरा रूक कर, उसकी आँखों में झाँक कर
पूँछ लेना उसको कैसी हैं तु?


मैं तो तेरे साथ ही हूँ, दूर तो तू गया हैं,
न जाने अपना साथ क्यों भूल गया हैं?
मैं तो तब भी थी जब तुने पहली सांस ली थी,
मैं तो अब भी हूँ जब तुझें सांस लेने कि भी फुरसत नहीं।


मैं तो तेरी सहेली हूँ, ना कि कोई पहेली हूँ,
आज अचानक क्या बात हो गयी,
क्या दिल ने तुझे मेरी याद दिलायी?
तु क्या मुझे पूछेगा, मैं ही तुझे पूँछती हूँ, कैसा हैं तु?


तब क्या जवाब दोगे उसे?
कैसे कहोगे कि उससे दूर रहकर हालात ठीक नहीं हैं,
वो तो सही रास्ते और गति से चल रही हैं
तुमही ख़रगोश बने उसे हराने चले हो।


तुम्हारा मौन ही उसे जवाब देगा
समझ जायेगी वो अनकही बात को
राह चले फिसलता बच्चा अपनी माँ का हाथ जैसे थामे
वैसे ही उसका हाथ पकड़कर तुम चलना आगे।


इस बात को अच्छी तरह समझ लेना तुम की
जीना वो दौड़ हैं जो जिंदगी के साथ दौड़नी हैं
दोनों को साथ चलकर ही मंजिल हासिल करनी हैं
जिंदगी से बातें करो उसका हाथ थामकर,
फिर किसी मोड़ पे जब पूछोगे कैसी हैं तु
तो देगी जवाब हँसकर।             
   

माझी 'जिम'मे वारी

माझी 'जिम'मे वारी  

          एका शनिवारी दुपारचे भरपेट जेवण झाल्यावर टि. व्ही. वर चालू असलेला अर्नोल्डचा (या माणसाच्या नावाची जेव्हापासून ओळख झाली तेव्हापासून फक्त त्याचे प्रथम नावच उच्चारतो कारण त्याचे आडनाव उच्चारायचे अजूनही धाडस होत नाही. कॉलेजमध्ये असताना आम्ही सोयीस्करपणे ते 'शिवाजीनगर' असे उच्चारत असू) 'Termintaor' पाहिला. त्याची त्यातली हाणामारीची दृष्यं तर तोंडात बोटं घालायला लावणारी तर होतीच पण त्याच्या भारदस्त शरीरयष्टीने डोक्यात घर केले. संध्याकाळी फिरायला म्हणून बाहेर पडलो पण अर्नोल्डची शरीरयष्टी काही डोक्यातून बाहेर पडेना. झालं, मग ठरवलं कि जिमला जाणं चालू करायचं. माझ्या फिरायच्या वाटेवर एक जिम आहे हे मला आठवलं आणि ठरवलं कि तिथे जाऊन चौकशी करायची. इतरवेळी माझी पावलं हि जिमच्या  विरुद्ध दिशेने पडत असत पण आज वेगळीच ऊर्जा संचारली होती. रिसेप्शनमधल्या बाईंनी थोडसं स्मित करत स्वागत केलं. त्यांच्या डोळ्यांत मला "आले अजून एक आरंभशूर!" अशी भावना उगाचच तरळताना दिसली. पण त्यांना काय माहित आज मी ठाम निश्चय करून आलो होतो ते. मी म्हणालो "मला जिम जॉईन करायची आहे". त्यावर त्या उत्तरल्या "बसा. मी तुम्हाला माहिती देते". असं म्हणून त्यांनी त्या जिमची माहिती पुढची १० मिनीटे सांगितली. मग त्या म्हणाल्या "चला मी तुम्हाला जिम दाखवते". मीही मोठया उत्साहात त्यांच्या मागे जिमची सैर करायला निघालो. आतमध्ये सगळेच पैलवान होते. काही अशक्त तर काही प्रशस्त, काही नवखे तर काही सरावलेले, काही वजनं लीलया उचलत होते तर काही वजनांकडे बघून धापा टाकत होते. तिथली विविध उपकरणे आणि मोठया आवाजातलं संगीत चक्रावून सोडणारं  होतं. बाईंनी मग तिथल्या सरांची ओळख करून दिली आणि म्हणाल्या "हे तुमचं वजन कमी करून देतील, चिंता करू नका". मी पण हस्तांदोलन केलं आणि हसलो.

          सैरसपाटा संपल्यावर मग परत ऑफिसमधे आलो. बाईंनी विचारलं "तुम्ही कुठलं package घेणार?" मी गोंधळलो पण माझे अज्ञान उघडे पडू नये म्हणून सावरत म्हणालो "काय ऑप्शन्स आहेत?" मग बाईंनी ४ - ५ पर्याय सांगितले. मी आपलं खूपच इंटरेस्ट घेऊन ऐकतो आहे असं भासवलं पण त्या 'मुख्य' मुद्द्याकडे कधी येतात याची वाट बघत होतो. हॉटेलमधल्या मेनू कार्डची उजवी बाजू आधी बघणारा मी अर्थातच त्या फी किती सांगतात याबाबत उत्सुक होतो. शेवटी बराच वेळ चर्चा केल्यानंतर असं ठरलं कि मी "जिम + कार्डिओ" हा पर्याय निवडावा. त्यावर शिक्कामोर्तब झाल्यावर आणि प्रवेशाची इतर प्रक्रिया पूर्ण झाल्यावर बाई म्हणाल्या "आता सोमवारपासून या. ऑल दि बेस्ट"! मीही मोठया आनंदाने बाहेर पडलो. उगाचच पोट आत घेऊन आणि छाती बाहेर काढून चालू लागलो.

          रविवारचा दिवस अर्थातच तयारीचा होता. आता जिमला जायचे म्हणजे कपडे, बूट वगैरे घेणं आलं. मग बायकोबरोबर बाजारात गेलो. ४ - ५ दुकानं पालथी घातल्यावर पाहीजे तसे आणि मुख्य म्हणजे मापाचे कपडे मिळाले. फारच दमछाक झाली होती. वैतागलेल्या बायकोला म्हणालो "आता जिमला जाणार आहे ना, बघ कसा स्टामीना वाढतो ते". "घाम पूस आधी" ती त्रासलेल्या स्वरात म्हणाली "आणि आता काहीतरी खायला - प्यायला घाल मला. खूप फिरवलंस, तुझ्याआधी माझीच जिम सुरू झाली आहे ". निमूटपणे आमची स्वारी हॉटेलकडे वळली. उद्यापासून जिमला जायचेच आहे या विचाराने एक रोटी जरा जास्तच खाल्ली गेली.

          कधी नव्हे ते सोमवारी लवकर उठलो. प्रातर्विधी उरकून जिमला पोचलो. बहुधा त्या दिवशी मीच पहिला होतो. जिमचे सर आले आणि म्हणाले "गुड मॉर्निंग! चला सुरू करू या". मीही उत्साहात म्हणालो "सांगा कशाने सुरुवात करायची "? ते म्हणाले "आधी वॉर्म अप". मी प्रश्नार्थक नजरेने पाहिले. मग त्यांनी १ - २ व्यायामाचे प्रकार करून दाखवले. मला शाळेतल्या P. T. ची आठवण झाली. १० - १५ मिनीटांच्या या व्यायाम प्रकारानंतर तहानच लागली. अर्धा बाटली पाणी प्यायलो. सर म्हणाले "आज कार्डिओ करू यात". मी निमूटपणे मान डोलावली. ते एकाच जागेवर राहणाऱ्या सायकल पाशी थांबले. त्यांनी त्याच्या डिस्प्लेवर काही बटणं दाबली आणि म्हणाले "चालू करा". मी स्थानापन्न झालो. समोरच ASh चा फोटो हसऱ्या चेहेऱ्याचा (इथे ASh म्हणजे ती सौंदर्यवती नव्हे तर Arnold ShXXXXXXXgar ची ती आद्याक्षरे आहेत). मी पेडल मारायला सुरूवात केली पण ते एकाच जागी ढिम्म! मी सरांकडे पाहिलं आणि निरर्थक हसलो. तेही मान "नाही" म्हणताना हलवतो तशी हलवत आले आणि हसत हसत त्यांनी "टेन्शन" सर्वांत low ठेवलं. मग मी सायकलिंग सुरू केलं. मला लहानपणी सायकलीवर धार लावून देणारा माणूसच आठवला एकदम. सुरुवातीचे २ मिनीटे काही वाटलं नाही पण नंतर घशाला कोरड पडायला लागली. मी डिस्प्लेवर पाहिलं तर १० मिनिटांची वेळ सेट केलेली होती. ते बघूनच घाम आला. हळू हळू वेग मंदावत गेला. मधेच सर आले कि वेग वाढत असे. असं करत करत कशी बशी १० मिनिटे संपली. पुन्हा पाव बाटली पाणी प्यायलो.

          पुढचा प्रकार होता Treadmill आणि नंतर Climber. इथेही पुन्हा तसंच. एकाच जागी न पडता चालत रहायचं. मला आश्चर्य वाटलं असे कसे हे व्यायामाचे प्रकार! मनात विचार आला हे तर अगदी आपल्या नोकरीसारखंच म्हणजे कितीही मेहेनत घेतली तरी एकाच जागी! ट्रेडमिलच्या पट्ट्यावर उभं राहता राहता नाकी नऊ आले. दोनदा तर पडता पडता वाचलो नाहीतर पहिल्याच दिवशी कपाळमोक्ष झाला असता आणि दंतपंक्ती विस्कळीत झाली असते ते वेगळेच. दोन्ही व्यायाम प्रकार झाल्यावर उरलंसुरलेलं पाणी पण पिऊन टाकलं आणि एक मोकळी जागा बघून बसलो. तेवढयात सर आले आणि म्हणाले "काय दमलात इतक्यात? अजून तर abs करायचेत". ते ऐकून तर माझ्या पोटातच गोळा आला.

          मग पुढची १५ मिनीटे पोटावर ताण पडणारे असे काही व्यायाम प्रकार झाले कि काही सांगता सोय नाही. जास्तीची खाल्लेली एक रोटी चांगलीच भोवली. मग शेवटी शवासन केलं. ते मात्र अगदी मन लावून आणि २ मिनीटे जास्तच केलं. शरीरातील स्नायू शिथील व्हावेत म्हणून. "आता जायच्या आधी वजन करू या" सर म्हणाले. मी मोठया आनंदाने वजन काट्यावर उभा राहिलो. बघितलं तर काय आश्चर्य! १०० ग्रॅम वजन जास्तच दाखवत होता तो मेला वजनकाटा. मी उगाच सारवासारव करीत म्हणालो "कपड्यांचाही वजन असतं ना. शिवाय आमच्या घरी सगळेच डबल हड्डीचे आहेत. पण मला खात्री आहे वजन कमी होईल याची ". असं म्हणून तिथून निघालो.

          दुसरा दिवस होता तो जिमचा म्हणजे उपकरणे वापरण्याचा, वजनं उचलण्याचा. आदल्या दिवशीच्या व्यायामाने शरीर आखडलेले होते आणि दुखतही होते. पण आज खरीखुरी जिम करायची म्हणून थोडा उत्साह टिकून होता. वॉर्म अप झाल्यावर एक एक प्रकार वजनं उचलण्याचे आणि जोर लावण्याचे सुरु झाले. दुसरा दिवसही मग पार पडला. आता एक दिवस सोडून पुन्हा तेच प्रकार करायचे असे वेळापत्रक होते. सहाव्या दिवशी मग नेहेमीपेक्षा जास्तीची वजनं लावून व्यायाम करायचा ठरवलं. १ - २ असे प्रकार केल्यावर सरांना म्हणालो "आज नेहेमीपेक्षा १० किलो जास्त वजन लावून व्यायाम करतोय". सर शांतपणे म्हणाले "अहो हि वजनं पौंडात आहेत". ते ऐकताच आलेला उत्साह पौंड - किलोच्या गुणोत्तराच्या प्रमाणातच कमी झाला आणि मी पुढच्या व्यायाम प्रकाराकडे वळलो.

          शेवटचा १ व्यायाम प्रकार करता करता विचार आला कि आज एक पूर्ण आठवडा मी जिम केलं आहे. विचार खूपच सुखावणारा होता कारण मागचा इतिहास बघता हे पहिल्यांदाच घडत होतं. या आनंदात असतानाच धाण असा वजनं पडल्याचा आवाज झाला आणि त्याचबरोबर काहीतरी मोडल्याचाही आवाज आला. मला कळलं कि पहिला आवाज वजनं आपटल्याचा होता पण दुसरा आवाज कसला हे बघण्यासाठी म्हणून उठायला गेलो तर उठता येईना. मग लक्षात आलं कि दुसरा आवाज हा वेगळा कसला नसून माझेच कुठले तरी हाड मोडल्याचा आहे. मी कळवळलो. तेवढयात सर आणि इतर मंडळी धावत आली. नेमकं त्याचवेळी "ऑल इज वेल" गाणं चालू असल्याचं मला ऐकू येत होतं.

          जिममधून सरळ मला हॉस्पिटलात नेलं. तिथं डॉक्टरांनी तपासून सांगितलं कि फारसं चिंता करण्यासारखं काही नाही पण १० दिवस तरी काही विशेष हालचाल करता येणार नाही. बेड रेस्ट घेतलीत तर उत्तम असा म्हणाले. मी पडल्या पडल्या विचार केला पंढरपूरची वारी जशी १८ दिवसांची असते तशीच माझी हि 'जिम'मे वारी झाली. पहिले ८ दिवस जिमचे आणि नंतरचे १० दिवस हॉस्पिटलचे. असं म्हणतात माणसाचं शरीर हे मंदिरासारखं असतं. मी या वारीनंतर 'जीम्मेवारीने' ठरवलं कि या माझ्या मंदिराची पुन्हा काही पडझड किंवा तोडफोड होइल असं काही करायचं नाही.

          मी थोडयाच दिवसांत नॉर्मल झालो. असंच एका शनिवारी बायकोने विचारलं  'भाग मिल्खा भाग' ला जाऊ या? मी आवंढा गिळला आणि म्हणलो "बघू विचार करून सांगतो".